Een ‘gedragen’ visie op cultuuronderwijs helpt je school om beter te kiezen

Goed cultuuronderwijs begint bij weten wat je belangrijk vindt. Een gedeelde visie helpt je om daar als school samen richting aan te geven en bewuste keuzes te maken. 

Een gedragen visie op cultuuronderwijs is meer dan een tekst in het schoolplan. Het is een gedeeld beeld binnen het schoolteam van waarom cultuuronderwijs belangrijk is, wat je leerlingen ermee wilt laten ontwikkelen en hoe dat terugkomt in het onderwijs.

Een visie is gedragen als niet alleen de cultuurcoördinator of directeur weet waar de school naartoe wil, maar het team zich erin herkent en ernaar handelt. Zo’n visie geeft bijvoorbeeld antwoord op vragen als:

• Waarom vinden we cultuuronderwijs belangrijk voor onze leerlingen?
• Wat willen we dat leerlingen ervaren, leren en ontwikkelen?
• Welke plek hebben creativiteit, verbeeldingskracht, maken, onderzoeken en reflecteren binnen ons onderwijs?
• Hoe sluit cultuuronderwijs aan bij onze schoolvisie en leerlingpopulatie?
• Welke verbindingen willen we maken met andere ambities, bijvoorbeeld burgerschap, taal en lezen, kansengelijkheid of persoonsvorming?
• Wat betekent dit voor de keuzes die we maken in disciplines, projecten, culturele partners en deskundigheidsbevordering?

Het hoeft dus geen uitgebreide beleidsnotitie te zijn. Een paar heldere uitgangspunten kunnen al voldoende zijn, zolang ze daadwerkelijk richting geven aan keuzes.

Waarom zou je hier als school prioriteit aan geven?

1. Je maakt bewustere keuzes uit het enorme aanbod
Zonder visie kan cultuuronderwijs al snel een verzameling losse activiteiten worden: een voorstelling hier, een museumbezoek daar en een kunstenaar in de klas. Allemaal waardevol, maar de samenhang ontbreekt soms. Met een visie kun je steeds vragen: Past dit bij wat wij onze leerlingen willen meegeven? Daardoor wordt het gemakkelijker om te bepalen welk aanbod wel en niet bij de school past.

2. Cultuuronderwijs wordt onderdeel van onderwijsontwikkeling
Een visie helpt om cultuuronderwijs niet als een extra activiteit naast het ‘gewone’ onderwijs te zien. Je kunt bewust verbindingen leggen met doelen die de school toch al heeft. Bijvoorbeeld:

• Is burgerschap een belangrijk thema? Kunst en cultuur kunnen leerlingen laten kennismaken met verschillende perspectieven en uitnodigen om zich daartoe te verhouden.
• Zet je in op leesbevordering en taalontwikkeling? Dan kunnen theater, verhalen, spoken word, film en erfgoed daarbij een rol spelen.
• Wil je leerlingen meer eigenaarschap geven? Dan kun je ruimte maken voor onderzoeken, experimenteren en eigen keuzes.
• Wil je werken aan persoonsvorming en welbevinden? Dan kun je leerlingen mogelijkheden bieden om zichzelf te uiten, talenten te ontdekken en samen iets te maken.

Zo wordt cultuuronderwijs een middel om bredere onderwijsambities handen en voeten te geven, zonder dat cultuuronderwijs alleen maar ten dienste daarvan hoeft te staan.

3. Je creëert samenhang door de schoolloopbaan heen
Wanneer duidelijk is waar je naartoe wilt, kun je ook kijken naar de opbouw: wat krijgt een leerling gedurende diens jaren op onze school mee? 

Je ontdekt dan bijvoorbeeld dat bepaalde disciplines ieder jaar terugkomen, terwijl leerlingen met andere kunstvormen nauwelijks kennismaken. Of dat er veel activiteiten zijn, maar weinig verdieping. Een gedeelde visie maakt het makkelijker om van losse momenten naar een doorgaande ontwikkeling te gaan.

4. De verantwoordelijkheid komt bij het hele team te liggen
Een cultuurcoördinator kan veel organiseren, maar kan niet in zijn of haar eentje goed cultuuronderwijs realiseren. Door gezamenlijk het gesprek over de visie te voeren, ontstaat een andere vraag:

Niet: wat gaat onze cultuurcoördinator dit jaar organiseren?
Maar: wat willen wij als school onze leerlingen meegeven en wat betekent dat voor ons onderwijs?

Dat maakt cultuuronderwijs minder afhankelijk van één enthousiaste collega en daarmee duurzamer.

5. Je kunt gerichter samenwerken met culturele partners
Een duidelijke visie helpt ook in gesprekken met culturele organisaties, kunstenaars en vakdocenten.

In plaats van alleen te vragen ‘Wat kunnen jullie aanbieden?’, kun je zeggen: Dit willen wij bij onze leerlingen ontwikkelen. Hoe kunnen jullie ons daarbij helpen?

Daarmee verandert de relatie van aanbieder-afnemer naar een veel interessantere samenwerking rond de ontwikkeling van leerlingen.

6. Misschien wel het belangrijkste: een visie helpt je ‘nee’ zeggen
Scholen hebben beperkte tijd, geld en menskracht. Juist daarom is een visie geen luxe. Een gedragen visie helpt een school om niet méér te doen, maar gerichter te kiezen. Je kunt activiteiten, budget, deskundigheidsbevordering en samenwerkingen toetsen aan dezelfde uitgangspunten.

Een gedragen visie op cultuuronderwijs beschrijft wat je als school je leerlingen door kunst en cultuur wilt laten ervaren en ontwikkelen. Omdat het team daar gezamenlijk richting aan geeft, vormt die visie een kompas voor de keuzes die je maakt in aanbod, leerlijnen, samenwerking, tijd en budget.

En juist dat maakt de visie praktisch: niet een document voor in de la, maar een hulpmiddel om beter te kunnen kiezen.

Aan de slag?

Wil jij met je schoolteam aan de slag om een visie op cultuuronderwijs te formuleren? En kun je daarbij wel wat hulp gebruiken? Neem dan contact op met je adviseur bij Cultuur & School Utrecht. Wijzelf, of één van onze culturele partners, kunnen je team begeleiden, bijvoorbeeld tijdens een studiedag. Zo waren we eerder bijvoorbeeld bij De Odyssee en OBS t Zand en Da Costa Hoograven.