Netwerkbijeenkomst 5 november Utrechtse cultuurcoördinatoren: Spiegels en Vensters

Houd je je leerlingen een spiegel voor, waarin ze zichzelf herkennen? Of bied je ze een venster, waardoor ze hun wereldbeeld vergroten? Centraal in deze netwerkbijeenkomst stond de metafoor van ‘spiegels en vensters’. 

Dit artikel biedt zowel een korte terugblik op de bijeenkomst als concrete tips vanuit ons aanbod om met herkenning en diversiteit bezig te zijn binnen het cultuuronderwijs.

De spiegels en vensters waar we over spraken, komen vanuit de jeugdliteratuurwereld. Om dit thema te introduceren was Anouk van Dijk van het Kinderboekenmuseum (nu nog in Den Haag) bij ons te gast. Ze vertelde over het belang van verhalen voor zowel herkenning als nieuwe perspectieven. 

Als je niet leest, leef je maar in een wereld’ – Meneer Droste van het Kinderboekenmuseum

Met de spiegels kunnen leerlingen meer vertrouwen opbouwen in het idee dat hun verhaal ook verteld mag worden. Het venster staat voor een nieuw perspectief en kan empathie en nieuwsgierigheid vergroten en bovendien vooroordelen verbreken.

Prinses Arabella

Een voorbeeld hiervan was: Prinses Arabella van illustrator Mylo Freeman. Het karakter ontstond nadat Freeman hoorde over een Surinaams meisje dat in een schooltoneelstuk de rol van prinses afwees omdat ze dacht dat prinsessen altijd wit en blond zijn. Dit inspireerde Freeman om in 2008 het eerste boek uit te brengen: Prinses Arabella is jarig. 

Een boek dus dat zowel als voorbeeld kan dienen voor kinderen van kleur (spiegel) maar ook kan bijdragen aan breder begrip van wat een prinses allemaal kan zijn (venster). Denk je als leerkracht daar aan bij het kiezen van een geschikt boek voor je klas?

‘Je hoeft niet perse van kunst te houden, verhalen spreken iedereen aan’ – Anouk van Dijk

Een venster in muziek

Om zelf een venster naar een andere cultuur te ervaren, sloten we de bijeenkomst af met het gezamenlijk zingen van Syrische liederen. Gelukkig konden we daarbij rekenen op de enthousiaste begeleiding van Bilal en Loes. Het was een praktijkvoorbeeld uit het partnerschap tussen de 2e Marnixschool en het Wilde Westen. 

In deze samenwerking sloot Het Wilde Westen aan bij de burgerschapsdoelen van de 2^e marnixschool. Een van de projecten is dat zij in de klas starten met de vraag naar welke muziek en liedjes kinderen thuis luisteren. Vervolgens kiezen ze een muzieksoort uit en nodigen muzikanten uit uit cultuur waarmee de klas een liedje gaat leren.

Maar spiegels en vensters ervaar je niet alleen in boeken, projecten of muziek. We gingen ook in gesprek met elkaar. Hoe geef jij op jouw school ruimte aan verschillende perspectieven via cultuuronderwijs? En hoe doen anderen dat? In het gesprek konden de leerkrachten en cultuurcoördinatoren tips en vraagstukken met elkaar delen.

Zelf aan de slag met spiegels en venster op je eigen school? Kijk in ons aanbod:

Over het algemeen kun je zeggen dat al onze activiteiten een venster óf een spiegel kunnen zijn voor een leerling. Maar in dit artikel lichten we enkele activiteiten uit die vensters of spiegels voorhouden die je niet vaak in activiteiten terug ziet:

Daduêt, waar de één de ander ontmoet (link)

29 januari 2027 – Podium Sprits & Zimihc Zuilen

Een voorstelling met theater en dans over hoe we allemaal anderen nodig hebben. De een wat meer dan de ander. De cast bestaat uit acteurs en dansers met en zonder een licht verstandelijke beperking. Je kunt de voorstelling combineren met een workshop die wordt gegeven door dansers uit de voorstelling.

Prikkels – Schweigman& (link)

Waarom is de ene prikkel fijn en de andere niet? En is dat voor iedereen hetzelfde? Ontdek het in Prikkels! Een energieke interactieve voorstelling waarin je leert over jouw binnenwereld, maar ook kan ervaren hoe prikkelverwerking bij iedereen anders werkt. Deze voorstelling is te boeken bij jou op school.

Keti Koti – Co Utrecht (link)  

Deze reeks van 4 lessen sluiten aan bij Keti Koti, de dag waarop het afschaffen van de slavernij gevierd wordt. De leerlingen maken kennis met karakteristieken van dansstijlen als Pantsula (vrijheidsdans), Afrodans en Gumboot-dance. Afgesloten met een presentatie voor ouders en belangstellenden.