Culturele professional inzetten bij personeelskrapte: meer dan een noodoplossing
De werkdruk in het onderwijs is hoog. Tegelijkertijd willen scholen kwalitatief goed onderwijs blijven bieden, ook wanneer vervanging lastig te organiseren is. In die context kan het inzetten van een culturele professional een waardevolle bijdrage leveren, mits het wordt ingezet vanuit een duidelijke onderwijsvisie en niet alleen als antwoord op personeelskrapte.
Volgens de recente formatiepeiling van AVS (Academie & Vakvereniging Schoolleiders) worden personeelstekorten vaak opgevangen door taken te verschuiven binnen het team. Schoolleiders gaan voor de klas staan, ondersteuners worden flexibel ingezet en collega’s draaien extra uren. Daardoor blijft lesuitval beperkt, maar neemt de druk op medewerkers toe.
Juist in deze situatie kan cultuuraanbod scholen helpen. Niet door leraren te vervangen, maar door ruimte te creëren voor voorbereiding, overleg, professionalisering of herstel.
Wat is werkdrukverlagend cultuuraanbod?
Sinds 2023 kun je op onze website ‘werkdrukverlagend cultuuraanbod‘ vinden. Het zijn activiteiten die worden verzorgd door culturele professionals, kunstenaars, makers of cultuurdocenten, waarbij leerlingen actief aan de slag gaan en leraren tijdelijk worden ontlast.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Een kunstenaar die meerdere dagdelen een creatieve werkplaats begeleidt;
- Een theatermaker die een projectweek verzorgt
- Een vakdocent muziek die structureel lessen geeft
- Een erfgoededucator die een onderzoeksproject uitvoert
- Een mediakunstdocent die een lessenreeks verzorgt
Hierdoor ontstaat tijd voor leraren om:
- Lessen voor te bereiden
- Leerlingbesprekingen te voeren
- Cultuuronderwijs te ontwikkelen
- Administratieve taken af te ronden
- Samen te werken met collega’s
Meer dan alleen tijdswinst
De grootste winst zit vaak niet in de vrijgekomen uren, maar in de kwaliteit van het onderwijs.
- Culturele professionals brengen
- Specialistische kennis
- Nieuwe werkvormen
- Actuele culturele expertise
- Inspirerende praktijkervaring
Leerlingen ontmoeten andere professionals, maken kennis met nieuwe disciplines en ontwikkelen creatieve vaardigheden. Tegelijkertijd hoeft een leerkracht niet overal zelf expert in te zijn. Daarmee ontstaat een win-winsituatie: leerlingen krijgen rijk onderwijs en het team krijgt meer lucht.
Vanuit visie, niet vanuit nood
In het artikel van AVS waarschuwen schoolleiders dat personeelskrapte niet leidend mag worden bij de inrichting van het onderwijs. Veranderingen zijn alleen duurzaam wanneer ze aansluiten bij de onderwijsvisie van de school. Dat geldt ook voor werkdrukverlagend cultuuraanbod.
De vraag zou niet moeten zijn: Hoe vullen we een tekort op? Maar: Hoe organiseren we ons onderwijs zo dat leerlingen profiteren van de expertise van verschillende professionals?
Wanneer scholen cultuurpartners structureel inzetten als onderdeel van hun onderwijsprogramma, ontstaat een duurzame samenwerking die zowel de onderwijskwaliteit als de werkdruk ten goede komt.
Voorbeelden uit de praktijk
Primair onderwijs
Een school organiseert gedurende zes weken een beeldend kunstproject. Een professionele kunstenaar begeleidt de lessen. De leerkracht gebruikt de vrijgekomen tijd voor ontwikkelgesprekken en voorbereiding van het volgende thema.
Voortgezet onderwijs
Een culturele instelling verzorgt een project rond film, media of theater. Docenten begeleiden het leerproces op afstand terwijl vakspecialisten de uitvoering verzorgen.
Gespecialiseerd onderwijs
Een cultuurprofessional werkt met kleine groepen leerlingen aan muziek, dans of beeldende kunst. Hierdoor ontstaat ruimte voor onderwijsassistenten en leraren om individuele ondersteuning voor te bereiden of multidisciplinair overleg te voeren.
Waar moet je op letten?
Werkdrukverlagend cultuuraanbod werkt het beste wanneer:
- De activiteit aansluit bij de onderwijsdoelen
- De culturele professional zelfstandig een groep kan begeleiden
- Afspraken helder zijn over verantwoordelijkheden
- De school voldoende tijd neemt voor voorbereiding en evaluatie
- De inzet onderdeel is van een bredere visie op cultuuronderwijs
Wanneer cultuuraanbod uitsluitend wordt ingezet als noodmaatregel, verdwijnt het effect vaak zodra de druk afneemt. Wanneer het onderdeel wordt van de onderwijsorganisatie, kan het structureel bijdragen aan zowel kwaliteit als werkdrukvermindering.
Werkdrukverlagend cultuuronderwijs in ons aanbod
In het cultuuraanbod op onze website kun je voor het primair onderwijs filteren op ‘Werkdrukverlagend aanbod‘, waarbij je de periode aan kunt vinken (0-8 weken, 9-16 weken, 17 of meer weken).
In de activiteitentekst geven de aanbieders een toelichting, waarin ze omschrijven:
- Hoe de activiteit de werkdruk van de leraar verlaagt
- Iets over de duur en of de activiteit periodiek in te zetten is
- Over de lesbevoegdheid van de vakdocent(en). Hebben zij bijvoorbeeld een aantekening of BIK-reigstratie?
Wil je meer weten of wil je maatwerk, neem dan contact op met je persoonlijke adviseur van Cultuur & School Utrecht.
Wil je meer weten over de financieringsmogelijkheden, klik dan hier.
Tot slot
Het verborgen tekort in het onderwijs laat zien dat veel scholen op de grenzen van hun capaciteit werken. Leraren, intern begeleiders en schoolleiders vangen dagelijks tekorten op, vaak ten koste van hun eigen tijd en energie.
Werkdrukverlagend cultuuraanbod lost het lerarentekort niet op. Het kan scholen wel helpen om expertise van buiten naar binnen te halen, medewerkers te ontlasten en tegelijkertijd betekenisvol onderwijs te bieden. Niet als vervanging van de leerkracht, maar als een slimme samenwerking die ruimte creëert voor zowel leerlingen als professionals.