De creatieve grondhouding van de leerkracht
Hoe creëren we als leraar in de klas ruimte voor divers creatief gedrag? Hoe creëren we bewustzijn over ons handelen? Hoe kunnen we vanuit een ontspannen ‘hier en nu’ positie aandachtig zijn bij onszelf en de leerling?
Met creatieve grondhouding bedoelen we: een fysieke, mentale en creatieve ‘staat van zijn’ , die een leraar in staat stelt om bewuste keuzes te maken over zijn handelen. Deze keuzes komen voort uit de verbale of non-verbale interactie tussen leerkracht en leerling op dat specifieke moment, en zorgen dat de leerling in een creatieve flow komt of blijft.
Er zijn vijf onderdelen die samen de creatieve grondhouding vormen, met bijbehorende vaardigheden. Natuurlijk beïnvloeden ze elkaar sterk:
• In het ‘hier en nu’ zijn mentaal en fysiek
• Kunnen en durven improviseren
• Enthousiasme: je eigen creatieve vermogen inzetten
• Zelfbewustzijn: continu reflecteren
• Kennis van deelaspecten van creatief vermogen/creatief gedrag.
Bundel en werkboek Handelen in het hier en nu
In de bundel en het werkboekje Handelen in het hier en nu. De creatieve grondhouding van de leerkracht duik je de literatuur in, en bekijk je de creatieve grondhouding vanuit het perspectief van een leraar, een schooldirecteur, creatieve onderwijsmakers en een expert. De artikelen en het bijbehorende werkboekje staan bol van oefeningen en tips.
Deze bundel en werkboek zijn geschreven door:
• Salomé Nobel, HKU en voormalig CVU-kernteam
• Linda Rosink en Manja Eland, Kopa PIONIER
• Nartano Glijn, (oud-)directeur basisschool voor bijzonder onderwijs
• Janneke Bakker, leerkracht op de Nieuwe Regentesseschool
• Lisette Bastiaansen, gepromoveerd op de ‘pedagogische betekenis van aandachtige betrokkenheid’.
Oefening: houdingen aanvullen
Laat de leerlingen in tweetallen werken. Eén leerling neemt een bepaalde houding aan, bijvoorbeeld met een schep in de aarde scheppen. De ander vult dit beeld aan met een andere houding, bijvoorbeeld een emmertje omdraaien. Dan mag nummer twee een nieuwe houding aannemen en moet de andere leerling zich aanpassen. Dat telkens om en om. Ze kunnen we ook allebei een zin bij zeggen om het verhaaltje completer te maken. Als het moeilijk is, of als de opdracht wordt gedaan met kleuters, is het handig om ze een locatie te geven (strand/kasteel etc.) of een situatie (dier ontsnapt). Doe af en toe mee.
Hoe draagt de oefening wel/niet bij in het durven open staan voor het volgen van jouw of andermans creatieve impulsen?
Oefening: voeten als basis: voeten als basis
Je voeten zijn ‘je geliefde’ vandaag, geef ze zoveel mogelijk aandacht. Wees je bewust van je voeten, masseer ze, laat ze dansen/ huppelen/ de grond voelen etc. Wat droeg deze oefening bij aan het in contact zijn met jezelf of de ander?
Lees meer op de pagina De creatieve grondhouding
Tip: regelmatig wordt de training De creatieve grondhouding van de leerkracht georganiseerd. In deze live trainingen duik je dieper in deze vraagstukken. Je werkt vanuit theater- improvisatiespelletjes en meditatietechnieken aan een open en speelse grondhouding.